Il Mercosur (Mercado Común del Sur) είναι ένα οικονομικό μπλοκ της Νότιας Αμερικής που περιλαμβάνει Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη, χώρες με ταχέως αναπτυσσόμενη γεωργική παραγωγή και ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στο διεθνές εμπόριο.
Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur είναι το αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων που ξεκίνησαν το 1999 και κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία το 2019, οι οποίες στη συνέχεια ενσωματώθηκαν και αναβαθμονομήθηκαν τα τελευταία χρόνια. δεν έχει τεθεί ακόμη πλήρως σε ισχύ, υπό την επιφύλαξη της ολοκλήρωσης της διαδικασίας επικύρωσης και της φάσης εφαρμογής. Πολλά από τα μέτρα που συζητούνται δεν έχουν άμεσα αποτελέσματα, αλλά να σκιαγραφήσει ένα πλαίσιο που θα μπορούσε να επηρεάσει τον τομέα του ελαιολάδου μεσοπρόθεσμα.
Παρ 'όλα αυτά, η συμφωνία αξίζει προσοχής επειδή εισάγει εργαλεία και κανόνες που επηρεάζουν άμεσα την αλυσίδα εφοδιασμού ελαιολάδου, τόσο όσον αφορά τον διεθνή ανταγωνισμό όσο και τις ευκαιρίες της αγοράς.
Οι πιθανές επιπτώσεις της συμφωνίας περιλαμβάνουν:κατάργηση δασμών σε ορισμένα εισαγόμενα ορυκτά λιπάσματα και κοπριά από τις χώρες της Mercosur, οι οποίες μέχρι σήμερα υπόκεινται σε δασμούς μεταξύ 0 και 6,5%. Για την ελαιοκαλλιέργεια, η οποία χρησιμοποιεί μικρότερες ποσότητες χημικών λιπασμάτων από άλλες καλλιέργειες, η άμεση επίδραση είναι περιορισμένη, αλλά μπορεί, ωστόσο, να βοηθήσει στη μείωση του κόστους.
Η σταθεροποίηση των τιμών των λιπασμάτων υποστηρίζεται επίσης από το γεγονός ότι, στο παρόν στάδιο, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Προσαρμογής των Συνόρων Άνθρακα (CBAM) δεν συνεπάγεται ακόμη κανένα άμεσο οικονομικό κόστος.
Αυτό είναι ένα στοιχείο που, προς το παρόν, μειώνει την αβεβαιότητα, αν και δεν αντιπροσωπεύει κάποιο οριστικό όφελος.
Ελαιόλαδο από τη Mercosur
Το πιο ευαίσθητο ζήτημα αφορά το ελαιόλαδο, ιδίως αυτό από την Αργεντινή, του οποίου ο όγκος παραγωγής εκτιμάται μεταξύ 30.000 και 45.000 τόνων ετησίως. Αυτές οι ποσότητες δεν είναι αρκετά μεγάλες για να ανταγωνιστούν την ευρωπαϊκή αγορά. Ωστόσο, ορισμένα χαρακτηριστικά του νοτιοαμερικανικού μοντέλου παραγωγής χρήζουν προσοχής, καθώς περιλαμβάνουν νέους, υπερεντατικούς ελαιώνες, με χαμηλότερο κόστος από τον μέσο όρο της Μεσογείου. Επίσης, πρέπει να ληφθεί υπόψη το αντίθετη εποχικότητα, που επιτρέπει κυκλοφορία «νέου» πετρελαίου στην αγορά μεταξύ Απριλίου και Ιουνίου, όταν οι ευρωπαϊκές μετοχές τείνουν να μειώνονται φυσιολογικά.
Μεσοπρόθεσμα, μια πιθανή επέκταση των αρδευόμενων εκτάσεων σε περιοχές όπως η Μεντόζα και το Σαν Χουάν θα μπορούσε να ενισχύσει αυτήν την παραγωγική ικανότητα.
Ρήτρες διασφάλισης
Για την αποφυγή ξαφνικών ανισορροπιών, η συμφωνία περιλαμβάνει πιο ευέλικτες ρήτρες διασφάλισης από ό,τι στο παρελθόν.
Σε περίπτωση κρίσιμων ενδείξεων, όπως σημαντική πτώση των τιμών, ασυνήθιστη αύξηση των εισαγωγών ή τοπικές δυσκολίες σε συγκεκριμένα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να αναστείλει τις δασμολογικές παραχωρήσεις και να επαναφέρει τα προστατευτικά μέτρα.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι αυτά τα εργαλεία δεν λειτουργούν αυτόματα. Η ενεργοποίησή τους απαιτεί αξιολόγηση από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και συνεχή παρακολούθηση των δεδομένων της αγοράς. Η αποτελεσματικότητά τους θα εξαρτηθεί επομένως από την ικανότητα του τομέα να αναφέρει άμεσα τυχόν κρίσιμα ζητήματα.
Ευκαιρίες για το ιταλικό πετρέλαιο
Από την άποψη των ευκαιριών, η κατάργηση των δασμών στο ευρωπαϊκό εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο που προορίζεται για τη Βραζιλία θα μπορούσε να ωφελήσει τα ιταλικά προϊόντα. Η αγορά της Βραζιλίας παρουσιάζει σταθερή ανάπτυξη, ειδικά στον τομέα του ποιοτικού ελαιολάδου, και η Ιταλία απολαμβάνει μια εδραιωμένη φήμη εκεί.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αναγνώριση των ευρωπαϊκών προϊόντων ΠΟΠ και ΠΓΕ είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ενισχύει την προστασία των ονομασιών και αποτελεί θεμελιώδες εργαλείο στην καταπολέμηση των προϊόντων που ακούγονται ιταλικά, ένα φαινόμενο ιδιαίτερα διαδεδομένο στη Νότια Αμερική.
Πιο ισορροπημένος ανταγωνισμός
Ένας άλλος πυλώνας της συμφωνίας αφορά τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά πρότυπα., τα εισαγόμενα προϊόντα θα πρέπει να συμμορφώνονται με κριτήρια ισοδύναμα με τα ευρωπαϊκά, με απαγόρευση της χρήσης μη εξουσιοδοτημένων ουσιών και υποχρεώσεις ιχνηλασιμότητας.
Για τους Ιταλούς κατασκευαστές, οι οποίοι έχουν ήδη συνηθίσει να λειτουργούν εντός ενός αυστηρού κανονιστικού πλαισίου, αυτό αποτελεί μια δικλείδα ασφαλείας έναντι του ανταγωνισμού που βασίζεται σε λιγότερο αυστηρούς κανόνες.
Συνολικά, η συμφωνία ΕΕ-Mercosur δεν είναι ούτε απειλή ούτε θαυματουργή λύση για την ιταλική αλυσίδα παραγωγής ελαιολάδου και ελαιολάδου: ενέχει πιθανούς κινδύνους αλλά και ευκαιρίες.
Η πρόκληση θα είναι η μετατροπή ενός πολύπλοκου κανονιστικού πλαισίου σε ένα αναπτυξιακό εργαλείο, χωρίς συμβιβασμούς στην προστασία της αγοράς, το εισόδημα των παραγωγών και την αξία του ιταλικού ελαιολάδου.
